Στο πλαίσιο του εργαστηρίου «Αποδημητικά Πουλιά» του Εφηβικού Δικτύου του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού, πραγματοποιήσαμε συνέντευξη με τον Πελοπίδα – Αλέξιο Νικολόπουλο, δικηγόρο και Υπεύθυνο Συνηγορίας του οργανισμού. Με σπουδές στη Νομική του ΕΚΠΑ και διπλωματική εργασία στην επιτροπεία των ασυνόδευτων παιδιών, ο κ. Νικολόπουλος διαθέτει σημαντική εμπειρία σε ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα του παιδιού και ιδιαίτερα την προστασία των ασυνόδευτων παιδιών καθότι για χρόνια παρείχε υποστήριξη ως δικηγόρος στις νομικές διαδικασίες τους.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, μας εξήγησε τι σημαίνει ο όρος «ασυνόδευτος ανήλικος». Πρόκειται για παιδιά που βρίσκονται σε μια χώρα χωρίς τους γονείς τους ή κάποιον ενήλικα που έχει τη νομική ευθύνη τους. Υπάρχουν επίσης παιδιά που ταξιδεύουν με συγγενείς, χωρίς όμως να υπάρχει επίσημη επιμέλεια, τα οποία λέγονται χωρισμένα από την οικογένεια τους και τα οποία εντάσσονται στα ασυνόδευτα παιδιά.
Τα τελευταία χρόνια, τα περισσότερα ασυνόδευτα παιδιά που φτάνουν στην Ελλάδα προέρχονται κυρίως από την Αίγυπτο, ενώ ακολουθούν χώρες όπως το Αφγανιστάν και το Σουδάν. Ωστόσο, όπως επεσήμανε ο κ. Νικολόπουλος οι χώρες προέλευσης μεταβάλλονται ανάλογα με τις διεθνείς συνθήκες.
Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν αυτά τα παιδιά είναι πολλές και ξεκινούν από τη στιγμή της άφιξής τους. Όπως επισημαίνει ο κ. Νικολόπουλος, το βασικότερο πρόβλημα είναι η απουσία ενημέρωσης: δεν γνωρίζουν τη γλώσσα, τα δικαιώματά τους ή πού να απευθυνθούν για βοήθεια. Αυτό δημιουργεί έντονο αίσθημα ανασφάλειας και απομόνωσης.
Το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, μαζί με άλλες οργανώσεις, παίζει σημαντικό ρόλο στην υποστήριξή τους. Μέσα από την Μονάδα Παιδικής Προστασίας* που αποτελείται από επαγγελματίες ειδικούς, όπως ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, δικηγόρους και διερμηνείς, προσφέρεται στα παιδιά ενημέρωση, ψυχοκοινωνική και νομική υποστήριξη και βοήθεια στην καθημερινότητά τους. Παράλληλα, μέσω κινητών μονάδων και δράσεων δρόμου (street work), εντοπίζει παιδιά που βρίσκονται σε ανάγκη και τα συνοδεύει σε ασφαλείς δομές φιλοξενίας.
Τα ασυνόδευτα παιδιά έχουν τα ίδια δικαιώματα με όλα τα παιδιά στην Ελλάδα. Έχουν δικαίωμα στην εκπαίδευση, την υγεία, τη στέγαση και την ψυχαγωγία. Ωστόσο, στην πράξη, η εφαρμογή αυτών των δικαιωμάτων δεν είναι πάντα εύκολη, καθώς συχνά υπάρχουν γραφειοκρατικά εμπόδια ή κοινωνικές προκαταλήψεις.
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδείχθηκαν είναι η ένταξη των παιδιών στην κοινωνία. Το σχολείο αποτελεί βασικό χώρο κοινωνικοποίησης, όμως η γλώσσα και οι κοινωνικές στάσεις μπορεί να δυσκολεύουν τη δημιουργία σχέσεων. Όπως τονίζει ο κ. Νικολόπουλος, είναι σημαντικό να προσπαθούμε να κατανοήσουμε την ιστορία κάθε παιδιού. Πολλά από αυτά έχουν βιώσει πόλεμο, απώλειες και δύσκολες συνθήκες, γεγονός που επηρεάζει τη συμπεριφορά τους.
*Στο πλαίσιο του Έργου «Ενίσχυση του συστήματος προστασίας ασυνόδευτων ανηλίκων και ευάλωτων γυναικών αιτούντων και δικαιούχων διεθνούς προστασίας», το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού λειτουργεί την Μονάδα Παιδικής Προστασίας, υπό την υλοποίηση του Διεθνή Οργανισμού Μετανάστευσης(ΔΟΜ) Ελλάδας με άλλους εμπλεκόμενους εταίρους σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου . Η Δράση χρηματοδοτείται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (Ε.Π.Α) για την Προγραμματική Περίοδο 2021–2025, μέσω της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού και Διαχείρισης Προγραμμάτων Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων του Υπουργείο Μετανάστευσης & Ασύλου – Greek Ministry of Migration & Asylum.
Διαβάστε εδώ όλη τη συνέντευξη:
Τι σημαίνει «ασυνόδευτος ανήλικος»;
Π.Ν: Ασυνόδευτος ανήλικος είναι ένα παιδί που βρίσκεται σε μια χώρα χωρίς τους γονείς του ή κάποιον ενήλικα που έχει την επιμέλειά του. Αυτό δεν είναι
προσωπικός ορισμός, αλλά προβλέπεται από τη νομοθεσία, τόσο σε
ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και στην Ελλάδα.
Υπάρχει επίσης και η κατηγορία των παιδιών που είναι χωρισμένα από την
οικογένειά τους. Αυτά μπορεί να ταξιδεύουν με συγγενείς, όπως θείους ή
παππούδες, αλλά όχι με κάποιον που έχει τη νομική ευθύνη τους.
Από ποιες χώρες προέρχονται συνήθως αυτά τα παιδιά;
Π.Ν: Οι χώρες προέλευσης αλλάζουν με τα χρόνια. Τα τελευταία χρόνια, τα
περισσότερα ασυνόδευτα παιδιά προέρχονται από την Αίγυπτο (σε ποσοστό
άνω του 60%), καθώς και από το Αφγανιστάν και το Σουδάν. Παλαιότερα
υπήρχαν περισσότερα παιδιά από τη Συρία, το Πακιστάν, ή το Μπαγκλαντές.
Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζουν όταν φτάνουν στην Ελλάδα;
Π.Ν: Η μεγαλύτερη δυσκολία είναι ότι δεν γνωρίζουν κανέναν και δεν ξέρουν τα
δικαιώματά τους. Δεν μιλούν τη γλώσσα και δυσκολεύονται να
επικοινωνήσουν ή να ζητήσουν βοήθεια. Αυτό δημιουργεί μεγάλη ανασφάλεια.
Πώς βοηθάτε αυτά τα παιδιά μέσα από τη δουλειά σας;
Π.Ν: Το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, μαζί με άλλες οργανώσεις, παίζει σημαντικό ρόλο στην υποστήριξή τους. Μέσα από την Μονάδα Παιδικής προστασίας που αποτελείται από επαγγελματίες ειδικούς, όπως ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, δικηγόρους και διερμηνείς, προσφέρει στα παιδιά ενημέρωση, ψυχοκοινωνική και νομική υποστήριξη και βοήθεια στην καθημερινότητά τους. Παράλληλα, μέσω κινητών μονάδων με την υποστήριξη οδηγών και βαν αλλά και δράσεων δρόμου (street work), εντοπίζει παιδιά που βρίσκονται σε ανάγκη και τα συνοδεύει σε ασφαλείς δομές φιλοξενίας.
Βοηθάμε τα παιδιά:
• να κατανοήσουν τα δικαιώματά τους
• να βρουν ασφαλή στέγη (ξενώνες)
• να ενταχθούν σε υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης
Έχουμε επίσης:
• γραφεία υποστήριξης, όπου γίνονται ραντεβού
• κινητές μονάδες (βαν) που εντοπίζουν παιδιά στον δρόμο και τους
παρέχουν βοήθεια
Παράλληλα, από την πλευρά μου ως Υπεύθυνος Συνηγορίας, συμμετέχω σε διαδικασίες, ασκώντας πίεση με σκοπό την προστασία και προάσπιση των δικαιωμάτων αυτών των παιδιών.
Ποια δικαιώματα έχουν τα ασυνόδευτα παιδιά;
Π.Ν: Τα ασυνόδευτα παιδιά έχουν τα ίδια δικαιώματα με όλα τα παιδιά στην
Ελλάδα. Αυτά περιλαμβάνουν:
• εκπαίδευση
• υγεία
• στέγαση
• διατροφή
• ψυχαγωγία
Μπορούν να εγγραφούν στο σχολείο ακόμη και αν δεν έχουν όλα τα
απαραίτητα έγγραφα, αν και στην πράξη υπάρχουν δυσκολίες.
Είναι εύκολο για αυτά τα παιδιά να ενταχθούν στο σχολείο και να
κάνουν φίλους;
Π.Ν : Όχι πάντα. Υπάρχουν δυσκολίες:
• στη γλώσσα
• στην αποδοχή από το περιβάλλον
• στη γραφειοκρατία
Πολλά παιδιά κάνουν παρέες κυρίως με άτομα που μιλούν τη γλώσσα τους.
Το σχολείο όμως είναι πολύ σημαντικό, γιατί βοηθά στην ένταξη.
Γιατί κάποια παιδιά εμφανίζουν επιθετική συμπεριφορά;
Π.Ν: Δεν υπάρχει μία απάντηση. Πολλά από αυτά τα παιδιά έχουν βιώσει πολύ
δύσκολες εμπειρίες, όπως πόλεμο ή απώλεια οικογένειας. Μπορεί να έχουν
αναγκαστεί να ωριμάσουν πολύ γρήγορα.
Δεν δικαιολογούμε τη συμπεριφορά, αλλά προσπαθούμε να την
κατανοήσουμε μέσα από την ιστορία κάθε παιδιού.
Ποιο είναι το πιο σημαντικό πράγμα που χρειάζεται ένα παιδί όταν
φτάνει σε μια νέα χώρα;
Π.Ν: Τα ίδια τα παιδιά μας λένε δύο βασικά πράγματα:
1. Ασφάλεια – να μην κινδυνεύουν και να έχουν κάπου να μείνουν
2. Νομιμότητα – να μπορούν να ζουν χωρίς φόβο
Υπάρχει κάποια ιστορία που σας έχει μείνει;
Π.Ν:Θυμάμαι ένα παιδί 14 ετών από το Αφγανιστάν. Το υποστηρίξαμε σε όλες τις διαδικασίες, πήγαινε σχολείο και έμαθε ελληνικά.
Παρά τις δυσκολίες, συνέχισε να προσπαθεί. Όταν τελικά απέκτησε άσυλο,
ήταν μια πολύ συγκινητική στιγμή, γιατί μπορούσε πλέον να χτίσει τη ζωή του
με ασφάλεια.
Τι θα θέλατε να καταλάβουν οι νέοι στην Ελλάδα;
Π.Ν:Είναι πολύ σημαντικό να γίνονται συζητήσεις. Μέσα από αυτές μπορούμε να καταλάβουμε καλύτερα τα παιδιά αυτά και να ξεπεράσουμε τα στερεότυπα.
Τα ασυνόδευτα παιδιά δεν είναι «κάτι ξένο», είναι παιδιά με δικαιώματα και
δυνατότητες.
Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς ως νέοι για να βοηθήσουμε;
Π.Ν: Να είμαστε ανοιχτοί και να μιλάμε μαζί τους, να μην τα αντιμετωπίζουμε με προκαταλήψεις και να προσπαθούμε να τα εντάξουμε στην ομάδα μας.
Σχολιάστε